Omega-3, chất dinh dưỡng cần thiết cho não bộ

Sức khoẻ não của bạn phần nào phụ thuộc vào các axit béo omega-3 như DHA và EPA. Các chất béo omega-3 là những chất dinh dưỡng cần thiết cho cấu trúc và chức năng não đạt mức tối ưu. Giữ vị trí quan trọng trong suốt cuộc đời, omega-3 giúp hỗ trợ thần kinh, phát triển trí não và cung cấp chất dinh dưỡng cho hoạt động đạt mức tối đa.


Từ những năm 1970, các axit béo omega-3 đã được biết là có ích lợi lớn đối với cấu trúc và sự phát triển của não. Ngày nay, omega-3 còn xuất hiện trong cả bánh mì mà bạn mua. Chúng thậm chí còn có trong một vài loại nước quả. Tất cả mọi người dường như đều đồng ý rằng việc có đủ omega-3 trong chế độ ăn uống của bạn là một việc cần phải làm cho sức khoẻ và chức năng của não. Nhưng tại sao?

Ích lợi của omega-3 đối với não:

  • Hỗ trợ thần kinh
  • Giúp cho sự phát triển của não
  • Vận chuyển chất dinh dưỡng đến não

Hỗ trợ thần kinh

60% mô não được cấu thành tự nhiên từ mô mỡ, một phần lớn của mô mỡ được cấu thành từ omega-3. Các chất béo cho phép các nơron hoặc tế bào thần kinh tạo ra cấu trúc đặc biệt của chúng ở trong não. Lượng omega-3 trong lớp màng đôi của các tế bào thần kinh có tầm quan trọng đặc biệt, vì nó làm tăng tính lưu động và tạo thuận lợi cho việc truyền dẫn tín hiệu và hoạt động chức năng của tế bào thần kinh. Các liên kết đôi carbon-carbon của chất béo không no có mật độ điện tử tương đối cao, nhằm tạo ra một lượng dịch cao hơn ở các màng tế bào. Axit docosahexaenoic (DHA) với 6 liên kết đôi và axit eicosapentaenoic (EPA) với 5 liên kết đôi có khả năng hoá lỏng cao nhất trong tất cả các axit béo chủ yếu ở màng tế bào. Các axit béo không no omega-3 DHA và EPA đều được gắn với phospholipid lớn hơn ở màng đôi của tế bào. DHA chiếm 10-20% tổng chất béo của não, là chất béo omega-3 quan trọng nhất đối với não. Vì vậy, lượng lipit không no chứa trong màng càng lớn thì tính lưu động và đặc tính động lực học của nó càng lớn.[1] Các tế bào thần kinh năng động hơn vì các thụ cảm thể, protein và enzyme có khả năng đáp ứng tốt hơn với tác nhân kích thích bên ngoài. Chức năng tế bào đạt mức tối ưu nhờ sự điều hoà miễn dịch, biệt hoá tế bào thần kinh, tạo liên hợp thần kinh (synapse) và truyền dẫn thần kinh tốt hơn. [2]

Sự phát triển của não

Từ khi thụ thai, DHA và EPA là các chất béo omega-3 cần thiết cho sự phát triển và hoạt động chức năng của não. Việc hấp thu DHA nhanh nhất trong ba tháng cuối của thai kỳ, vì DHA chiếm khoảng xấp xỉ 9% toàn bộ mô não ở những em bé sinh đủ tháng bình thường.[3] Ở những trẻ sinh non, tỉ lệ mắc các triệu chứng liên quan tới rối loạn thiếu tập trung, mất khả năng học tập, lo lắng và hoạt động xã hội kém cao hơn đáng kể, việc này cho thấy ba tháng cuối của thai kỳ thực chất rất quan trọng đối với sự phát triển của não. Hơn thế nữa, trẻ sinh non uống sữa bột không có DHA sẽ có kích thước não và tổng lượng DHA nhỏ hơn đáng kể so với trẻ sinh thường.[4] Điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới chức năng của não. Rất nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng em bé của các thai phụ chủ động bổ sung omega-3 cho chế độ ăn uống hoặc bằng các sản phẩm bổ sung, tăng chức năng nhận thức dẫn tới sự phát triển ngôn ngữ, thị lực và vận động tốt hơn.[5, 6] Chế độ ăn nhiều cá hơn là một cách dễ dàng để thu nhận các axit béo omega-3, tuy nhiên dầu cá có thể an toàn và tiện lợi hơn, vì nó ít có nguy cơ bị ô nhiễm (như có các kim loại nặng) có thể xuất hiện trong cá. Dầu cá ngừ tương đối giàu DHA, với một tỉ lệ 4.5:1 của DHA và EPA, tương tự như tỉ lệ trong sữa mẹ giàu chất dinh dưỡng. Việc phụ nữ đang cho con bú tiếp tục bổ sung omega-3 là rất cần thiết vì các axit béo này sẽ được chuyển trực tiếp vào trẻ sơ sinh qua sữa mẹ.

Tác động của máu-não

Hàng rào máu-não (BBB) giữ vai trò điều chỉnh việc cung cấp chất dinh dưỡng và lưu lượng máu tới não. Vì não sử dụng glucose như một dạng nhiên liệu, nên vai trò của lớp nội mô của hàng rào máu-não trong việc vận chuyển glucose tới não là hết sức quan trọng. Việc bổ sung omega-3, DHA và EPA, về căn bản làm tăng vận chuyển glucose thông qua chất vận chuyển GLUT1 nằm ở nội mô của hàng rào máu – não.[7, 8] Điều này có nghĩa là việc bổ sung các chất béo omega-3 có thể làm tăng lượng glucose đến não, đó có thể là lý do giúp cho chức năng não được tốt hơn. DHA và EPA cũng có tác động kích hoạt mạch, cơ chế chính của tác động có ích đã được ghi nhận của omega-3 đối với tim mạch. Các lợi ích này bao gồm tác dụng làm bền vững thành mạch, nhằm giúp mạch máu thích nghi với huyết áp tăng cao làm khả năng giãn mạch nội mô bị suy yếu.[9] Thật thú vị, DHA và EPA trong chế độ ăn uống cho thấy làm tăng lưu lượng máu đến não và cải thiện chức năng của hàng rào-máu–não. Cùng một lúc, các chất béo omega-3 có thể điều chỉnh sự truyền dịch của não và sự vận chuyển ôxy cũng như glucose đến não. Điều này có thể giải thích các lợi ích đã được ghi nhận đối với chức năng thần kinh và hoạt động của não từ việc hấp thu dầu cá.

Luôn đồng hành cùng bạn

Các axit béo omega-3 cần phải là một thành phần cần thiết, liên tục của chế độ ăn uống hoặc một sản phẩm bổ sung nhằm đem lại lợi ích cho cấu trúc và chức năng của não. DHA và EPA cần thiết cho não giúp cho việc hỗ trợ cấu trúc và tính toàn vẹn của tế bào thần kinh, cũng như sự phát triển của não trong những giai đoạn đầu đời. Các chất béo omega-3 hỗ trợ chức năng của não bằng hai cơ chế chính: hỗ trợ bên trong cho các tế bào thần kinh, và tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển chất dinh dưỡng tới não thông qua hàng rào máu – não. Các ích lợi này cho thấy rằng omega-3 là một chất dinh dưỡng cần thiết cho não.

Tài liệu tham khảo

  1. Kidd PM: Omega-3 DHA and EPA for cognition, behavior, and mood: clinical findings and structural-functional synergies with cell membrane phospholipids. Altern Med Rev 2007, 12(3):207-227.
  2. McNamara RK, Carlson SE: Role of omega-3 fatty acids in brain development and function: potential implications for the pathogenesis and prevention of psychopathology. Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids 2006, 75(4-5):329-349.
  3. Carver JD, Benford VJ, Han B, Cantor AB: The relationship between age and the fatty acid composition of cerebral cortex and erythrocytes in human subjects. Brain Res Bull 2001, 56(2):79-85.
  4. Farquharson J, Jamieson EC, Abbasi KA, Patrick WJ, Logan RW, Cockburn F: Effect of diet on the fatty acid composition of the major phospholipids of infant cerebral cortex. Arch Dis Child 1995, 72(3):198-203.
  5. Helland IB, Smith L, Saarem K, Saugstad OD, Drevon CA: Maternal supplementation with very-long-chain n-3 fatty acids during pregnancy and lactation augments children’s IQ at 4 years of age. Pediatrics 2003, 111(1):e39-44.
  6. Oken E, Radesky JS, Wright RO, Bellinger DC, Amarasiriwardena CJ, Kleinman KP, Hu H, Gillman MW: Maternal fish intake during pregnancy, blood mercury levels, and child cognition at age 3 years in a US cohort. Am J Epidemiol 2008, 167(10):1171-1181.
  7. Ximenes da Silva A, Lavialle F, Gendrot G, Guesnet P, Alessandri JM, Lavialle M: Glucose transport and utilization are altered in the brain of rats deficient in n-3 polyunsaturated fatty acids. J Neurochem 2002, 81(6):1328-1337.
  8. Pifferi F, Roux F, Langelier B, Alessandri JM, Vancassel S, Jouin M, Lavialle M, Guesnet P: (n-3) polyunsaturated fatty acid deficiency reduces the expression of both isoforms of the brain glucose transporter GLUT1 in rats. J Nutr 2005, 135(9):2241-2246.
  9. Abeywardena MY, Head RJ: Longchain n-3 polyunsaturated fatty acids and blood vessel function. Cardiovasc Res 2001, 52(3):361-371.

 

Chia sẻ bài viết:Share on Facebook0Tweet about this on TwitterShare on Google+0Email this to someoneBuffer this pageShare on LinkedIn0Digg thisShare on Reddit0